Wanneer gaan we staken

By September 2, 2015 Uncategorized 11 Comments

Dit is de oproep die ik dinsdag in NRC Next plaatste. Hier is een link naar een PDF versie van het NRC artikel: “Wanneer gaan we staken” – NRC Next. Deel het, laat van je horen, spreek politici aan, spreek collega’s aan, print het uit en verspreid het op school. En mocht je nog geen lid zijn van een vakbond of vakvereniging doe dat dan. De AOB heeft de komende weken bijeenkomsten om acties en het loonakkoord te bespreken. 22 september is er een debat in de Balie. Komt allen!

Geen staking, maar ook geen les

Terwijl de politie langzaamaan de druk steeds verder opvoert blijft het zoals gewoonlijk erg rustig in het onderwijs. Wat is dat toch met leraren? Wel veel klagen, maar als  puntje bij paaltje komt ondergaan we een jarenlange nullijn lijdzaam als gewillige slaven. En toch is het hard nodig dat er nu wordt gestaakt. Maar dan net even anders.

De nood is hoog. Het lerarentekort,  met name onder eerstegraads docenten in de bèta-vakken en moderne vreemde talen is nijpend. En schattingen gaan uit dat twintig procent van de docenten onbevoegd voor de klas staat. Terwijl goed geschoolde docenten noodzakelijk zijn voor de onderwijskwaliteit. Binnen vijf jaar vertrekt een te groot deel van nieuwe docenten. Redenen om te vertrekken zijn werkdruk en een achterblijvend salaris.  Uit recente maatregelen blijkt dat de noodzaak voor betere leraren wel wordt onderkend. De toelatingseisen van de PABO zijn verscherpt en voor bèta- en talendocenten in opleiding komt er een beurs tot 5000.  Alleen zijn dat maatregelen aan de voorkant, de instroom. Aan de achterkant, de voorwaarden, wordt weinig gedaan. Er is een bestaande lerarenbeurs van €3000 om een studie erbij te doen, maar alle goede bedoelingen ten spijt heeft dat weinig veranderd. Het verloop blijft hoog en daar kan geen beurs tegenop. Er moet wat aan het salaris en de werkdruk worden gedaan.

Neem een voorbeeld aan Singapore

Terwijl het geld bij de banken weer tegen de plinten klotst en er in het bedrijfsleven flinke winst wordt gemaakt blijven de lonen in het onderwijs ver achter. Nu inleveren om weer groei te bewerkstelligen, dat was het devies van het kabinet na de crisis. Leraren staan nu inmiddels zeven jaar op de nullijn. Alle maatregelen van het rapport Leerkracht! van de commissie Rinnooy Kan uit 2007 om het salaris van leraren meer met het bedrijfsleven te laten concurreren  , zijn al lang teniet gedaan. In de laatste Education at a Glance van de OESO staat dat leraren in het PO  30% achterblijven en leraren in het VO 16% achterblijven  op de gemiddelde salarissen van hoger opgeleiden . Voor de vakantie kwam de VO-Raad met een loonsverhoging van 0,2%. En de algemene 5% voor ambtenaren die het kabinet onlangs aanbood is natuurlijk een sigaar uit eigen doos, want het wordt betaald uit onze eigen pensioenpot. Nee, dan Singapore, dat net heeft aangekondigd een loonsverhoging tussen de 4 en 9% door te voeren. Dat is echt investeren in de toekomst.

Voor de vakbonden is het erop of eronder.

Als vakbonden zelfs op dit punt geen vuist durven te maken zijn ze volstrekt irrelevant geworden voor hun leden. Om relevant te blijven moeten vakbonden kritisch kijken naar hun methodes en imago. Eerdere stakingen zoals in 2012, hebben het beleid op onder andere de 1040-urennorm en passend onderwijs wel beïnvloed, maar op het gebied waar het echt om gaat, de randvoorwaarden, helemaal niet. Met het beeld van een hossende in polonaise lopende meute in de Arena of op het Malieveld heb je de slag in de publieke opinie gelijk al verloren. Misschien nog wel belangrijker: veel leraren ben je ook kwijt. Ik ga het in ieder geval niet doen. Het geld voor petjes, hesjes en fluitjes kan ook beter besteed worden. Staken is een krachtig middel, maar de manier waarop doet ertoe in de 21e eeuw. Het is de hoogste tijd om slimmer te staken. Leraren kaarten terecht het gebrek aan tijd aan om hun werk goed te doen. Internationaal gezien geven we veel te veel les waardoor er weinig tijd overblijft om binnen school samen te werken. Laat staan dat dit buiten school gebeurt. Stel nou dat we het werk twee weken neerleggen? Wat zouden we daarmee voor elkaar krijgen?

In plaats van het werk stilleggen, blijven we wel werken, maar geven we geen les. Dan is er tijd om te overleggen, lessen voor te bereiden, lesmateriaal te maken, toetsen te vergelijken, mentoraten op elkaar af stemmen. En om dat gezamenlijk met andere scholen te doen. Ouders en leerlingen zijn van harte welkom om mee te denken en doen. Dit kunnen we ook op grotere schaal landelijk organiseren en coördineren. Onder de noemer van Onderwijs2032 komt er binnenkort een voorstel tot een nieuw curriculum. Leraren hebben vorige week het manifest Leraar2032 geschreven om dat curriculum vorm te geven. Waarom  gaan we dat manifest niet al uitwerken en aanpassen aan onze eigen schoolcontext? We kunnen ook met honderden vakgenoten tegelijkertijd onze eigen boeken en lesmethodes schrijven, die voor iedereen toegankelijk zijn. Dat moet allemaal georganiseerd en gefaciliteerd worden: denk aan fysieke bijeenkomsten en een digitaal platform. Stel nou dat de vakbonden leraren daarin ondersteunen? Leraren zijn vakidioten. Op deze manier willen we wel staken, claimen we de tijd die we nodig hebben om ons werk goed te doen en het onderwijs wordt er beter van.

Staken en in de spiegel kijken

Ik stel voor dat alle bonden de huidige voorstellen verwerpen en dat we in het PO, VO en MBO gaan staken voor een concurrerend salaris en genoeg tijd om ons werk goed te doen. Tenslotte moeten we als leraren in de spiegel kijken. Willen we verandering? Dan zul je je toch echt moeten organiseren. Je moeten committeren aan een vakbond en die vakbond meenemen in de verandering die je voorstaat. Of je blijft klagen en er verandert niets. Als we stoppen met lesgeven zijn onze leerlingen helaas op de korte termijn de dupe, maar die zijn ook niet gebaat bij opgebrande en onbevoegde leraren of helemaal geen leraar voor de klas. Niemand is daar gebaat bij, goed onderwijs is de verantwoordelijkheid van ons allemaal. Maar als wij leraren onze verantwoordelijkheid hier niet in  nemen, wie doet dat dan wel?

Wanneer gaan we staken?

Jelmer Evers is docent geschiedenis en auteur van het onlangs verschenen boek: “Flip the System: changing education from the ground up”

11 Comments

  • We gaan staken wanneer we onze manager recht aan kijken en NEE zeggen.
    Iemanddoetiets.nl vecht voor betaling naar uren.

  • Arend Oosterlee says:

    Zo spoedig mogelijk. En massaal. Omdat anders degenen die staken worden weggezet als een stelletje zielige klagers. En dat zou slecht zijn voor ons imago. Veel mensen beschouwen ons sowieso al als een stelletje luie zielepoten.

  • Hannes Minkema says:

    Als de vakbonden nu verzaken, zijn ze geen knip voor de neus waard.
    En als leraren nu verzaken, zijn ook die geen knip voor de neus waard.

    Ik merk dat individuele leraren vinden dat ‘men’ beter voor hun rechten moet opkomen. Maar in hun eentje doen/kunnen/durven ze/lukt hun dat niet. Begrijpelijk.

    Hier bijt de slang in zijn eigen staart. Zij die willen staken, durven het niet in hun eentje. Zij die het zouden moeten durven, omdat ze massa hebben, willen het niet.

    Vraag me niet waarom. Het is het grootste raadsel van de lerarensector. Zo – in principe – hoog aangeslagen, zo’n enorm tekort, zo’n groot maatschappelijk belang – en al drie decennia gepiepeld, gekort, gebagatelliseerd & gelijmd door onze Haagse bazen.

  • Drs.J.M.Nijlant says:

    Wat een fantastische oproep! Mij (.als Na-hosser helemaal) uit het hart gegrepen!!!
    Eindelijk iemand die de voorgaande , veel te ludieke en daarmee kansloze acties -met-petjes-en -T-shirts verwerpt!
    Ik doe mee! Meteen!

    Hartelijke groeten,
    Jolande Nijlant
    docente Duits

  • Ellen says:

    Hai Jelmer, je hebt helemaal gelijk. Ik werk sinds een jaar in het onderwijs als zij-instromer. Heb hiervoor 20 jaar ander werk gedaan op HBO-niveau. Het salaris is zeer laag vergelijkbaar met wat ik hiervoor verdiende (en dat was modaal). En dan kan ik zeggen dat ik ondanks de vakanties 100% meer tijd en energie in dit vak steek. Ik ben waanzinnig gemotiveerd maar zo gek als ik zijn er denk ik niet veel (meer). Op korte termijn hebben we een groot probleem met het vinden van goede leerkrachten. De instroom op de PABO’s is ook schrikbarend laag inmiddels.

  • Helemaal eens met deze oproep. Stoppen met lesgeven en alleen nog maar werken aan lesvoorbereiding, overleg, projectontwikkeling. Geen polonaisestaking maar wel een groot signaal afgeven.!!! Roep maar AOB wanneer starten we?

  • School week dicht, met het hele team van het professionaliseringsbudget naar ons leer-landgoed in Umbria, nieuwe kennis delen, plannen schrijven voor de toekomst, zwemmen, filosoferen met ambassadeurs en natuurlijk nemen we Sander Dekker mee, een soort Villa Felderhof maar dan voor onderwijs.

    Welkom!
    Hanneke Lokhoff
    Directeur KnapVilla bv

  • Lidy says:

    Jelmer, goed idee! Ik weet niet wat het is met die leraren. Ik ben zelf zij-instromer en zie hoe collega’s compleet afgedraaid rondlopen. Ik loop nu stage na drie jaar les te hebben gegeven. Alleen coaching op school 1. Op de rest 0 coaching. Ik kon niet meer… Volgende maand studeer ik af. En dan ga ik iets anders zoeken.

  • Annieke says:

    Wat hebben de vakbonden de afgelopen jaren voor ons gedaan? Met hun ‘werkdruk verminderden’ en een wet die het onmogelijk maakt om invallers te vinden?

  • Nandi Mahn-de Monte says:

    Yep AOB roep maar. Maar wij als beroepsgroep laten het op alle vlakken liggen. We staan niet meer in ons vak. We laten beleid door mensen die affiniteit met het onderwijs hebben maar niet de kennis met de scepter zwaaien en wij volgen. Resultaat: toetsgekte en onderwijs aanpassen aan wat cito vraagt.
    Ontwikkeling van kinderen en rijpheid van de hersenen vergeten we massaal. Als de directeur en of rijksinspecteur maar tevreden is met de opbrengsten.
    Langzamerhand word ik de mentaliteit in het onderwijs zat en sta ik straks ook in de statistieken van gestopte leerkracht. Niet omdat ik de werkdruk niet aan kan maar omdat ik ervan overtuigd ben dat we de verkeerde dingen met elkaar aan het doen zijn gebaseerd op kennis en kunde die ik de afgelopen 20 jaar heb opgedaan.
    Roer om! Het is tijd!

Leave a Reply